Radicale eerlijkheid begint bij jezelf

Heb jij het vermogen om te zeggen: ‘Dat heb ik echt niet handig aangepakt’? Of zelfs: ‘Dat was gewoon ontzettend stom van mij’? Dat vermogen is geen teken van falen, maar van groei. En ja, het voelt soms ontzettend kwetsbaar. Wat ik toegeef zouden ze weleens tegen me kunnen gaan gebruiken, het kan zoveel aanraken. Ik heb dat zelf ook ervaren, in relatie tot een aantal mensen. Soms werd mijn kwetsbaarheid inderdaad tegen me gebruikt. Maar gelukkig, veel vaker juist niet. Het risico van openheid weegt niet op tegen de kracht ervan.

Radicale eerlijkheid en verantwoordelijkheid

Voor mij is dit een heel relevant thema: radicale eerlijkheid en emotionele verantwoordelijkheid. Ik heb geen idee meer wanneer precies, maar op een gegeven moment heb ik gevoeld: en nu moet ik echt verantwoordelijkheid gaan nemen voor mezelf, zo kan het niet langer. Ik kan niet blijven wijzen naar anderen en eigen verantwoordelijkheden ontlopen.

Eerlijkheid betekent openheid en oprechtheid, naar anderen én naar jezelf. En er is een verschil tussen eerlijk zijn en bot zijn. In botheid zit geen compassie. Eerlijkheid is: dit heb ik of de ander stom aangepakt, maar ik heb compassie voor mezelf en de ander. Voor waar we vandaan komen.

Omgaan met ongemak en sorry zeggen

Ook al is het soms rete ongemakkelijk en denk je: wat als ze dit tegen me gebruiken? Juist leren omgaan met ongemak laat ons groeien. En daarbij hoort ook sorry zeggen. Je erkent daarmee de impact die het op de ander heeft gemaakt. Niet alleen het woord, maar het gevoel: ik zie wat ik heb gedaan en erken jouw pijn. En toch: erkenning hoeft niet altijd uitgesproken te worden. Liefde, spijt, verantwoordelijkheid, ze kunnen voelbaar zijn in gebaren, aanwezigheid, daden.

Spijt vraagt om actie

En tegelijkertijd lost het ook niet alles zomaar op: “sorry requires change” zegt mijn partner altijd heel mooi. Echte spijt vraagt om actie. Het betekent dat we bereid zijn ons gedrag te onderzoeken, te veranderen en te groeien als mens. Indirecte erkenning is een thema dat mij persoonlijk enorm raakt. Ik heb bijvoorbeeld hele liefdevolle ouders, het zijn geen mensen die veel dingen uitspreken. Maar ze laten me merken dat ze onvoorwaardelijk van mij houden, op andere manieren dan het steeds te zeggen. En uiteindelijk gaat het daarom.

Liefdevol én eerlijk zijn

Ze zijn gewend om te pleasen, dat hebben ze meegekregen en ontwikkeld in hun jeugd en hun leven. Ik heb door mijn levenslessen geleerd om grenzen te stellen. En heb me vooral de laatste tijd vaak afgevraagd en geoefend hoe ik tegelijkertijd liefdevol en ook eerlijk kan zijn. Compassie voor jezelf helpt schaamte en schuld te verlichten. Het begint simpel: goed voor jezelf zorgen. Ontspannen, rust nemen, mindfulness beoefenen. Je gedachten en gevoelens waarnemen zonder oordeel.

Een uitnodiging tot groei

Misschien inspireert dit je om te kijken: waar draag ik nog geen verantwoordelijkheid? Wat houdt me tegen om radicaal eerlijk te zijn? We zijn allemaal onderweg. Radicale eerlijkheid vraagt moed, maar het brengt ons dichter bij onszelf en bij elkaar. En wat is er helender dan dat?